Przewodnik · Już płacisz

Komornik i alimenty: co może zająć, ile to kosztuje i jak zawiesić egzekucję

Egzekucja alimentów ma jedną cechę, która męczy: nie kończy się, nawet gdy płacisz. Poniżej: co komornik może zająć, ile kosztuje jego opłata, co zrobić w pierwszym tygodniu, jak działa depozyt sześciu rat i kiedy możesz wrócić do płacenia matce bez komornika.

Opublikowano Stan prawny: 7 października 2026 r.Czas czytania: 9 min

Co komornik może zająć przy alimentach, a czego nie

Może zająć:

  • wynagrodzenie za pracę do trzech piątych netto (art. 87 § 3 pkt 1 Kodeksu pracy). Przy alimentach nie chroni Cię kwota wolna od potrąceń, bo art. 87¹ § 1 pkt 1 dotyczy tylko długów innych niż alimenty;
  • nagrody, premie z zakładowego funduszu nagród, „trzynastkę” i udział w zysku w całości (art. 87 § 5 KP);
  • rachunek bankowy w pełnej wysokości (art. 1083 § 2 KPC);
  • emeryturę i rentę, z kwotą wolną 849,42 zł miesięcznie od 1.03.2026 r. (komunikat Prezesa ZUS, M.P. 2026 poz. 220);
  • ruchomości (samochód, sprzęt) i jako ostateczność nieruchomości.

Nie może zająć świadczenia wychowawczego 800+ ani świadczeń rodzinnych (art. 833 § 6 KPC), a także świadczeń z pomocy społecznej (art. 831 § 1 pkt 6 i art. 833 § 6 KPC).

Ile to kosztuje

Komornik dolicza opłatę egzekucyjną, którą płacisz ponad alimenty:

  • 10% każdej ściągniętej kwoty (art. 27 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych);
  • 3%, jeśli w ciągu miesiąca od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji sam wpłacisz komornikowi całość lub część długu (art. 27 ust. 2);
  • opłata minimalna: 150 zł przy wpłacie w tym miesiącu, 200 zł przy egzekucji z pensji, rachunku albo świadczeń z ZUS, 300 zł w pozostałych przypadkach (art. 28).

Możesz też złożyć wniosek o obniżenie opłaty, jeśli przemawia za tym mały nakład pracy komornika albo Twoja sytuacja majątkowa i dochody. Masz na to 7 dni od doręczenia postanowienia o opłacie, a wniosek nie podlega opłacie (art. 48).

Pierwszy tydzień: trzy rzeczy

  1. Zażądaj pisemnie zestawienia należności. Komornik na żądanie udziela informacji o stanie sprawy (art. 763 § 1 KPC), a w każdym piśmie do Ciebie podaje aktualną wysokość należności (art. 763 § 3 KPC). Zobaczysz dług, odsetki i opłaty, każdą pozycję osobno.
  2. Płać komornikowi na jego konto albo, jeśli matce, tylko przelewem z opisem, z kopią potwierdzenia od razu do komornika. Inaczej możesz zapłacić dwa razy.
  3. Zbieraj dowody wpłat. Przelewy z opisem i wyciągi to Twoja jedyna obrona, jeśli matka kiedyś znów pójdzie do komornika.

Milczenie nie chroni: od listu do Policji

Przy alimentach milczenie eskaluje sprawę, krok po kroku. Komornik ma obowiązek z urzędu ustalić Twoje zarobki, majątek i miejsce zamieszkania, a gdy to nic nie da, na jego wniosek Policja ustala, gdzie mieszkasz i pracujesz (art. 1086 § 1 KPC). Za odmowę wyjaśnień albo fałszywe informacje grozi grzywna do 2 000 zł (art. 761 i 762 § 1 KPC). Komornik wzywa też do złożenia wykazu majątku, a po grzywnie i dalszym milczeniu na wniosek matki sąd może zarządzić przymusowe doprowadzenie (art. 801¹ KPC). Przy wyjawieniu majątku przed sądem grozi nawet areszt do miesiąca (art. 916 § 1 KPC).

Dobra wiadomość: tę ścieżkę zatrzymujesz w każdej chwili. Odebrany list, odpowiedź w terminie i złożony wykaz kończą eskalację, a nawet po zastosowaniu środków przymusu możesz w każdej chwili złożyć wykaz i przyrzeczenie (art. 917 § 1 KPC).

Przykład ilustracyjny, imiona zmyślone: Grzegorz płaci 900 zł na syna, ma zaległość trzech rat, czyli 2 700 zł, i dwa nieodebrane listy od komornika. Gdy dalej milczy, płaci 10% opłaty (270 zł), może dostać grzywnę do 2 000 zł, a dług rośnie: razem do około 4 970 zł i Policja pod drzwiami. Gdy otwiera listy, składa wykaz majątku i wpłaca zaległość w miesiącu od doręczenia zawiadomienia, opłata to 3%, ale obowiązuje minimum 150 zł. Razem 2 850 zł, bieżące raty ustawia stałym zleceniem.

Twój ruch: każdy list od komornika otwierasz tego samego dnia, odpowiadasz w terminie, składasz wykaz majątku zgodny z prawdą i od razu proponujesz plan: spłata, stałe zlecenie, depozyt.

Depozyt sześciu rat: jak zdjąć zajęcie i płacić samemu

Art. 1083 § 4 KPC pozwala żądać zawieszenia egzekucji co do świadczeń alimentacyjnych wymagalnych w przyszłości, jeżeli uiścisz wszystkie świadczenia wymagalne i złożysz na rachunek depozytowy Ministra Finansów sumę równą świadczeniom za sześć miesięcy, z równoczesnym umocowaniem komornika do podejmowania tej sumy. Przepis mówi o zawieszeniu, nie o umorzeniu. Zawieszenie samo nie znosi zajęć: na Twój wniosek sąd może je uchylić po wysłuchaniu stron (art. 1083 § 5 KPC), więc w praktyce składasz dwa pisma: do komornika i do sądu. Jako żądanie ewentualne możesz wskazać art. 883 § 2 KPC (umorzenie co do świadczeń przyszłych).

Depozyt nie jest amnestią. Najpierw spłacasz 100% zaległości z odsetkami i opłatami, dopiero potem wpłacasz sześć rat. Kroki:

  1. Sprawdź, co jest zajęte: pensja, konto, inne składniki.
  2. Wyzeruj zaległość na podstawie pisemnego zestawienia należności.
  3. Policz depozyt: rata × 6. Przy 900 zł to 5 400 zł, przy dwóch ratach po 700 zł to 8 400 zł. Większa wpłata nie daje większej ochrony.
  4. Wpłać na rachunek depozytowy Ministra Finansów obsługiwany przez sąd rejonowy właściwy dla komornika, z tytułem zawierającym sygnaturę. Nie wpłacaj na zwykłe konto dochodów sądu.
  5. Złóż wniosek do komornika z dowodem spłaty, dowodem wpłaty i pisemnym umocowaniem do pobierania z depozytu w razie zwłoki. Bez umocowania przepis nie działa.
  6. Złóż wniosek do sądu rejonowego o uchylenie zajęć.
  7. Płać sam, na czas. Każde spóźnienie to powrót komornika z urzędu i sięgnięcie po depozyt.

Depozyt ma sens, gdy komornik siedzi na koncie albo pensji, masz stałą pracę i stać Cię na uzbieranie zaległości oraz sześciu rat. Nie ma sensu, gdy bierzesz pożyczkę na 30% RRSO, żeby uciec od odsetek ustawowych 9,25% rocznie (od 5.03.2026 r., stawka zmienna), albo gdy za trzy miesiące możesz stracić pracę. Wzory obu wniosków, do komornika i do sądu, są w rozdziale 14 ebooka E4.

Przykład ilustracyjny: Tomek, 29 lat, płaci 1 200 zł, od 18 miesięcy ma zajętą pensję i konto, a zaległość z odsetkami i opłatami wynosi 9 400 zł. Z pożyczki od rodziców (17 000 zł) spłaca zaległość i wpłaca depozyt 7 200 zł, razem 16 600 zł. Komornik zawiesza egzekucję po 3 tygodniach, sąd uchyla zajęcia po kolejnych 3. Tomek dostaje pełną pensję, a ponad alimenty przestaje płacić 120 zł miesięcznie opłaty komorniczej (10% od raty), czyli prawie 1,5 tys. zł rocznie.

Twój ruch: zanim wpłacisz złotówkę na depozyt, miej zestawienie należności na piśmie, listę zajętych składników, tytuł przelewu z sygnaturą i umocowanie. I od razu drugi wniosek, do sądu, o uchylenie zajęć.

Z powrotem płacisz matce, nie komornikowi

Po spłacie zaległości albo gdy opadną emocje, część par wraca do płacenia bezpośrednio matce. Nie każdemu się to udaje, ale warto zapytać. Są trzy drogi:

  • Zawieszenie na wniosek matki („okres próbny”, art. 820 § 1 KPC). Komornik przestaje ściągać, Ty płacisz jej przelewem. Jeśli przestaniesz, matka składa wniosek o podjęcie i komornik rusza dalej bez nowego tytułu. Jeśli przez 3 lata nikt nie zażąda podjęcia, postępowanie umarza się z urzędu (art. 1086 § 5 KPC).
  • Umorzenie na wniosek matki (art. 825 pkt 1 KPC). Opłata 5% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania obciąża Ciebie (art. 29 ust. 3), a do podstawy liczy się też raty za rok. Poproś komornika o wyliczenie, zanim matka złoży wniosek. Jeśli egzekucję wszczęto z urzędu albo na żądanie organu, wniosek matki wymaga zgody sądu lub tego organu, a przy świadczeniach z funduszu alimentacyjnego część długu należy się gminie.
  • Depozyt, opisany wyżej, gdy matka się nie zgadza.

Przy ratach 1 000 zł i opłacie komorniczej 100 zł miesięcznie umorzenie kosztowałoby 5% × 12 000 zł = 600 zł od razu. Zawieszenie to 0 zł na start i koniec opłat 100 zł miesięcznie, czyli 1 200 zł rocznie. Zasady bezpieczeństwa w każdej z dróg: wyłącznie przelew z tytułem „alimenty za (miesiąc) na (imię dziecka), sygn. (numer)”, porozumienie na piśmie (wystarczy wymiana SMS-ów, ale ją zachowaj) i płacenie w terminie z wyroku. Gdy zaległość jest duża, a matka liczy, możliwa jest też ugoda o zaległościach, zatwierdzona przez sąd.

Czego nie robisz, gdy komornik już jest

  • Nie rzucasz pracy i nie przechodzisz „na czarno”. Dług rośnie, wchodzą fundusz alimentacyjny, prokuratura i rejestry.
  • Nie przepisujesz majątku na brata, żonę czy syna. Czynność, która pokrzywdza wierzyciela, można uznać za bezskuteczną w ciągu 5 lat (art. 527 i 534 KC), a przy osobie bliskiej domniemywa się, że wiedziała o pokrzywdzeniu. Gdy wartość sporu przekracza 20 000 zł, matce z wyrokiem alimentacyjnym taki pozew kosztuje stałe 1 000 zł opłaty (art. 13f KSCU).
  • Nie liczysz, że wyjazd za granicę coś zmieni. Polski wyrok alimentacyjny jest wykonalny w całej UE (rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009). Zmianę miejsca pobytu dłuższą niż miesiąc zgłaszasz komornikowi w ciągu 7 dni (art. 761 § 3 KPC).

Jeśli nie dajesz rady płacić całej raty, drogą legalną jest pozew: obniżenie alimentów z wnioskiem o zabezpieczenie. Gdy zaległość urosła do trzech rat, przeczytaj o art. 209 KK.

Najczęstsze pytania

Płacę alimenty i mam komornika. Co robię jako pierwsze?

Trzy rzeczy w pierwszym tygodniu: żądasz pisemnie zestawienia należności od komornika, płacisz tylko na jego konto albo przelewem z opisem z kopią potwierdzenia do komornika, i zbierasz dowody wpłat. Potem wybierasz drogę: pozew o obniżenie, depozyt sześciu rat, ugodę z matką albo mediację o nową kwotę.

Czy płacenie niepełnej raty chroni przed komornikiem?

Nie. Jeśli przez ostatnie 6 miesięcy płaciłeś w każdym miesiącu co najmniej połowę bieżących alimentów, gmina nie wyda decyzji o uchylaniu się od alimentów (art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów), a to chroni m.in. przed zatrzymaniem prawa jazdy. Długu, odsetek i komornika to jednak nie zatrzymuje.

Czy komornik może zająć całą pensję i całe konto?

Przy alimentach nie chroni Cię kwota wolna od potrąceń, bo art. 87¹ § 1 pkt 1 Kodeksu pracy dotyczy tylko długów innych niż alimenty. Z wynagrodzenia komornik może potrącić do trzech piątych netto, nagrody i trzynastkę w całości, a rachunek bankowy zająć w pełnej wysokości. Nie może zająć świadczenia wychowawczego 800+ ani świadczeń rodzinnych.

Ile kosztuje komornik przy alimentach?

Opłata egzekucyjna to 10% każdej ściągniętej kwoty, płacona ponad alimenty. Jeśli w ciągu miesiąca od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji sam wpłacisz komornikowi całość lub część długu, opłata wynosi 3%. Obowiązują minima: 150 zł przy wpłacie w tym miesiącu, 200 zł przy egzekucji z pensji, rachunku albo świadczeń z ZUS i 300 zł w pozostałych przypadkach. Na obniżenie opłaty masz 7 dni od doręczenia postanowienia.

Podstawa prawna

  • Art. 87 § 3 pkt 1 i § 5, art. 87¹ § 1 pkt 1 Kodeksu pracy (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1245)
  • Art. 761, 762 § 1, art. 763 § 1 i 3, art. 801¹, art. 820 § 1, art. 825 pkt 1, art. 831 § 1 pkt 6, art. 833 § 6, art. 883 § 2, art. 916 § 1, art. 917 § 1, art. 1083 § 2, 4 i 5, art. 1086 § 1 i 5 KPC (t.j. Dz.U. 2026 poz. 468)
  • Art. 27 ust. 1–2, art. 28, art. 29 ust. 3, art. 48 ustawy o kosztach komorniczych (t.j. Dz.U. 2024 poz. 377)
  • Art. 13f ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1228)
  • Art. 527 i 534 Kodeksu cywilnego
  • Art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. 2026 poz. 79)
  • Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009; komunikat Prezesa ZUS z 17.02.2026 r., M.P. 2026 poz. 220; obwieszczenie MS, M.P. 2026 poz. 367 (odsetki 9,25% od 5.03.2026 r.)

Materiał edukacyjny, nie porada prawna. Stan prawny: 7 października 2026 r. Przykłady i kwoty są ilustracją. Gdy komornik zajął konto lub pensję, idziesz do radcy prawnego lub adwokata od razu, a praktyka komorników co do zawieszenia i umorzenia przy depozycie może się różnić.